وەڵامی ڕاستەوخۆ
ئەگەر لە گووگڵ یان لە هەر ماشێنی ئایئایدا پرسیارت کردبێت 'ئایا بیانی دەتوانێت زەوی لە تایلەند بکڕێت؟' وەڵامەکە هەروەک پێشوو ڕوونە: نەخێر، بەڵام کۆمپانیایەکی تایلەندی بە هاوبەشانی ناوگۆڕی (نۆمینی) شێوازێکی نایاسایی بووە کە زۆر بیانی بەکاریانهێناوە بۆ لادان لە یاسا. لە دوایین چالاکی، پۆلیسی تایلەند تۆڕێکی ٣٣ کۆمپانیای بەکارهێنراو لەلایەن هاوڵاتیانی چین ڕوخاندووە، کە بۆ کڕینی خانووی لوکس لە بانکۆک بەکارهاتبوون، بە کۆی بەهایەک زیاتر لە ١.٢٧٥ ملیار بات (نزیکەی ٣٥ ملیۆن دۆلار). ئەمە وەک نموونەیەکی تایبەت نییە، بەڵکو بەشێکە لە هەوڵێکی گەورەتری حکوومەتی تایلەند بۆ داخستنی ئەم بۆشاییە یاساییە لە سەرتاسەری وڵات، لە بانکۆک تا پووکێت.
ئەگەر پلانی کڕینی خانوو یان ڤیلات هەیە لە تایلەند - تایبەتی لە پووکێت کە زۆربەی کڕیارانی ناوچەکەمان سەرنجیان لایە - ئەم بابەتە پێویستە بیخوێنیتەوە پێش هەر هەنگاوێک.
چی ڕوویدا؟ کورتەیەکی ڕاستەقینە
- پۆلیسی تایلەند تۆڕێکی ناوگۆڕی چینی ئاشکراکرد: ٣٣ کۆمپانیا، ٣٣ خانووی لوکس لە بانکۆک بە بەهای زیاتر لە ١.٢٧٥ ملیار بات
- پلانەکە پشتی بە هاوبەشانی نۆمینی تایلەندی بەستبوو بۆ لادان لە قەدەغەکردنی خاوەندارێتی زەوی بۆ بیانی، بەگوێرەی بەندی ٨٦ی یاسای کۆدی زەوی
- تاوانبارەکان لەبەردەم دانانی سامانی خۆیان، سزای پارە، و دادگاییکردنی تاوانی دان بەگوێرەی یاسای کاروباری بیانی (FBA)
- ئەم ڕاوکردنە بەشێکە لە ڕەوتێکی فراوانتر: لە ساڵی ٢٠٢٤ەوە، بەشی لێکۆڵینەوەی تایبەت (DSI) چاودێری خۆی بۆ سیستەمی نۆمینی زیاد کردووە، بەتایبەتی لە بەشی لوکس
- کردەیەکی هاوشێوە لە قۆناغی سێیەم لە پووکێت ئامانجی ٧٧ کۆمپانیا و زەوی بە بەهای ١.٠٥٣ ملیار بات گرتووەتەبەر، کە پیشان دەدات ئەم پرۆسەیە زۆر لە بانکۆک دوورترە
- هێشتا ڕێگای یاسایی هەن: خانووبەرەی فریهۆڵد (خاوەندارێتی تەواو)، کرێی درێژخایەن (٣٠+٣٠+٣٠ ساڵ)، و پرۆژە پەیوەندیدارەکانی BOI
ژمارە و ڕاستیە سەرەکیەکان چین؟
قەدەغەکردنی خاوەندارێتی زەوی بۆ بیانی لە بەندی ٨٦ی یاسای کۆدی زەوی ساڵی ١٩٥٤دا هاتووە. ئەم یاسایە زیاتر لە ٧٠ ساڵە بێ گۆڕانکاری ماوەتەوە، بێ هیچ لابردنێک بۆ نیشتەجێ یان خاوەنی ڤیزای ئیلیت.
یاسای کاروباری بیانی (١٩٩٩) خاوەندارێتی بیانی لە کۆمپانیایەکی تایلەندی کە لە چالاکی وەک مامەڵەی زەوی کار دەکات دادەخاتە سەر ٤٩%. ڕێکخستنی نۆمینی - کە تیایدا هاوبەشانی تایلەندی هیچ سەرمایەیەکی ڕاستەقینە نایانهێننە ناوەوە - وەک تاوانێکی جیددی هەژمار دەکرێت.
بەپێی ڕاپۆرتی The Nation Thailand، خانووەکانی ئەم پشکنینە لە ناوچە بەرزپلە و بەناوبانگەکانی بانکۆک بوون، بە مامناوەندی بەهایەکی نزیکەی ٣٨.٦ ملیۆن بات بۆ هەر خانوویەک (زیاتر لە ١ ملیۆن دۆلار).
لە کردەیەکی هاوشێوەی قۆناغی سێیەم لە پووکێت، فانگ نگا، و کرابی، زیاتر لە ٥٠٠ ئەفسەر بەکارهێنراوە، ٥٩ کەس دەستگیر کراون، ٦٠ شوێن پشکنراوە، و ٧٧ کۆمپانیای پەیوەندیدار بە زەوی و پێکهاتەی هاوبەشی لێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە، بە سامانێک نزیکەی ١.٠٥٣ ملیار بات.
لە سەرتاسەری وڵات، زیاتر لە ١١٬٤٠٠ کۆمپانیای پەیوەندیدار بە بیانی تەنها لە سامۆی و پانگان پێداچوونەوەیان بۆ کراوە، لەگەڵ زیاتر لە ٧٬٠٠٠ پێداچوونەوە لە سەرانسەری وڵاتدا و زیاتر لە ٨٥٠ کۆمپانیا کە پێشتر دادگایی کراون، کە دەکاتە خەسارێکی خەمڵێنراوی ١٥ ملیار بات بۆ حکوومەت.
بیانیەکان بەشێوەیەکی یاسایی دەتوانن یەکەی کۆندۆمینیۆم بە خاوەندارێتی فریهۆڵد بکڕن، بەمەرجێک کۆتای خاوەندارێتی بیانی لە بینایەکە (کە **٤٩%**ی گشتی ڕووبەرەکەیە) پڕنەبووبێت.
لە نێوان ساڵانی ٢٠٢٤ و ٢٠٢٥دا، حکوومەت گفتوگۆی یاسایەکی کرد کە ڕێگا بە بیانی بدات تا ١ ڕای (١٬٦٠٠ مەتر چوارگۆشە) زەوی بکڕن بە کەمترین وردبینی سەرمایەگوزاری ٤٠ ملیۆن بات، بەڵام ئەم پێشنیارە لەبەر بەرهەڵستی سیاسی وەستا.
سزاکانی سیستەمی نۆمینی بریتین لە سزای پارە تا ١ ملیۆن بات، بەندکردن تا ٣ ساڵ، و ناچارکردن بە فرۆشتنی سامان لە ماوەی ١٨٠ ڕۆژدا بەپێی فەرمانی خانووبەرەی وڵات (Land Department).
پرسیارە باوەکان
ئایا بیانی دەتوانێت لە ٢٠٢٦ بە یاسایی خانوو بکڕێت لە تایلەند؟
بیانی ناتوانێت ڕاستەوخۆ خاوەنی زەوی بێت کە خانووی لەسەرە. یاسا ڕێگری دەکات لە خاوەندارێتی زەوی بۆ کەسانی نیشتەجێنەبوو. ڕێگا یاساییەکان بریتین لە خاوەندارێتی خودی بیناکە بەجیا لەگەڵ کرێکردنی زەوییەکەی بۆ ماوەیەکی درێژ، یان کڕین لەڕێگەی هاوسەری تایلەندییەوە بە مەرجی تایبەت. بەڵام کۆندۆمینیۆم بەپێچەوانەوە دەتوانرێت بە تەواوی و بە خاوەندارێتی فریهۆڵد بکڕدرێت.
مەترسیەکانی سیستەمی خاوەندارێتی نۆمینی چین؟
مەترسیەکان زۆر گەورەن. جگە لە بڕین و دادگاییکردنی تاوانی، سەرمایەدارەکە بە تەواوی پشتی بە هاوبەشانی نۆمینی دەبەستێت. ئەم 'هاوبەشە' تایلەندیانە بە یاسا خاوەنی کۆمپانیاکەن و دەتوانن لە هەر کاتێکدا سامان بفرۆشن یان بەڕێوەبەران بگۆڕن. دادگاکان لەم جۆرە کێشمەکێشانەدا بەگشتی لای دەوڵەت دادەنێن.
بۆچی حکوومەتی تایلەند ئێستا زیاتر توندڕەوی نواندووە؟
چەندین هۆکار پێکەوە کۆبوونەتەوە. بەرزبوونەوەی نرخی خانووبەرەی لوکس سەرنجی میدیا و خەڵکی ڕاکێشا. قسەی سیاسی دژی 'فرۆشتنی زەوی بۆ بیانی' لە پەرلەمان بوو بە بابەتێکی گەرم. بەشی لێکۆڵینەوەی تایبەت (DSI) بودجەی زیاتر و ئامرازی دیجیتاڵی فراوانتری بۆ شوێنپێگرتنی پێکهاتەی کۆمپانیای گومانلێکراو وەرگرت، وەک لە کردەکانی قۆناغبەقۆناغ لە بانکۆک تا پووکێت و دوورگە باشوورییەکان دەردەکەوێت.
کام گەڕەکەکانی بانکۆک زیاتر لەژێر چاودێریدان؟
گەڕەکە بەرزپلەکان زیاتر سەرنجیان لایە: سوخومڤیت، ساتۆرن، تۆنگلۆر، و کۆمپلێکسە داخراوەکان (مو باان) لە ناوچەکانی بانگ نا و ڕامخامهاینگ. خانووبەرەی بەهای زیاتر لە ٢٠ ملیۆن بات بەشێوەیەکی خۆکار بۆ پێداچوونەوە نیشان دەدرێن.
ئایا کرێی درێژخایەن ڕێگایەکی سەلامەتە؟
کرێی درێژخایەن (٣٠ ساڵ لەگەڵ هەلی نوێکردنەوە) ئامرازێکی یاساییە کە بەگوێرەی یاسای تایلەند ناسراوە. ماوەی سەرەتایی ٣٠ ساڵ بە تەواوی پارێزراوە. نوێکردنەوەی قۆناغی دووەم و سێیەم پشت بە گرێبەست و باشنیەتی خاوەن زەوییەکەوە دەبەستێت، بۆیە دانانی گرێبەستێکی یاسایی وردبینانە شتێکی زۆر پێویستە.
دوای بڕینی سامان چی ڕوودەدات؟
بەشی خانووبەرەی وڵات (Land Department) فەرمان بە فرۆشتنی زۆرەملێ دەدات لە ماوەی ١٨٠ ڕۆژدا. ئەگەر خاوەنەکە خۆیبووەخۆی نەیفرۆشێت، خانووبەرەکە دەچێتە مەزادەوە. داهاتەکە بۆ خاوەنەکە دەگەڕێندرێتەوە دوای کەمکردنەوەی سزای پارە و تێچووەکان، هەرچەندە نرخی مەزاد بەگشتی زۆر لە نرخی بازاڕ نزمترە.
ئایا ئەمە تەنها سەرمایەداری چینی دەگرێتەوە؟
نەخێر. یاسا بۆ هەموو بیانیەکان بەبێ جیاوازی جێبەجێ دەکرێت. حاڵەتی هاوشێوە پێشتر دژی هاوڵاتیانی ڕووسیا، وڵاتانی ئەوروپی، و ئوسترالیا هەبووە، بەتایبەتی لە پووکێت و کۆساموی. تۆڕی چینی لەبەر گەورەیی خۆی سەرنجی زیاتری ڕاکێشا، بەڵام میکانیزمی جێبەجێکردن بۆ هەمووان یەکسانە، وەک لە کردەکانی هاوکاتی پووکێت، فانگ نگا، و کرابی دەردەکەوێت.
سەرمایەدار چۆن دەتوانێت بە یاسایی سەرمایەی خۆی لە تایلەند بپارێزێت؟
سێ هەنگاوی سەرەکی گرنگترینن. یەکەم، کۆندۆمینیۆم بە خاوەندارێتی فریهۆڵد بکڕە لەناو سنووری کۆتای ٤٩%ی بیانی. دووەم، ئەگەر ڤیلات حەزت لێیە، سیستەمی کرێی درێژخایەن بەکاربهێنە لەگەڵ پارێزەرێکی شارەزا. سێیەم، پێش کڕین لە هەموو خانووبەرەیەک هەوڵی ورد بدە لەڕێگەی پارێزەرێکی سەربەخۆوە کە هیچ پەیوەندیەکی لەگەڵ کۆمپانیای بنیاتنەر نییە.
کۆتایی: مانا بۆ ئێستا و داهاتوو
ئەم پشکنینە تەنها ڕووداوێکی تاک نییە، بەڵکو بەشێکە لە ئاڕاستەیەکی سیاسەتی سیستەماتیکی حکوومەتی تایلەند. سیستەمی نۆمینی کە بۆ چەندین دەیە کاری دەکرد، ئێستا ئاستێکی مەترسی نەگونجاوی هەڵگرتووە. بۆ سەرمایەدارانێک کە پلانی کڕینیان هەیە لە بانکۆک یان لەسەر دوورگەکان، تاکە ڕێگای دروست پابەندبوونی توندە بە شێوازی خاوەندارێتی یاسایی. بازاڕی تایلەند هێشتا سەرنجڕاکێشە: قازانجی کرێی کۆندۆمینیۆم بە ساڵانە ٥-٧% دەگاتێ، و نرخی کڕین چەند بەشێکی کەمی ئەوەیە کە کڕیار لە سنگاپور یان هۆنگ کۆنگ بەرەنگاری دەبێتەوە. بەڵام پاراستنی سەرمایە لە هەڵبژاردنی پێکهاتەی دروستی مامەڵەکەوە دەست پێدەکات.
ئێمە لە خانووبەرە لە تایلەند هەمیشە جەخت لەسەر ئەوە دەکەینەوە کە پێش هەر واژووکردنێک، پارێزەرێکی سەربەخۆ بگرنە خۆتان و بەردەوام لەسەر یاساکانی نوێ ئاگادار بن.
سەرچاوە: International Investment