وەڵامی ڕاستەوخۆ بۆ کەسە کوردییەکان کە لە تایلەند دارایی دەکرێن
بیانییەکان بە ناوی خۆیان ناتوانن زەوی لە تایلەند بکڕن. ئەمە یاسای بنەڕەتییە لەژێر یاسای زەوی ساڵی ١٩٥٤. بەڵام بازاڕ لە نێو حەفت دەیە زیاتر چەندین ڕێگای جێگیر پێش خستووە کە بیانییەکان پێیان توانی خاوەندارییەکی ئارامبەخش لە تایلەند بەدەستبهێنن، بە مەرجێک کە یاساکان دروست بەکار بهێنرێن.
ئەگەر تۆ کوردی سۆرانی قسەدەکەیت و دەتەوێت لە پووکێت یان شارە گەورەکانی تایلەندی تر خانوو یان شووقە بکڕیت، گرنگترین پرسیاری پێشت ئەمەیە: کام ڕێگا بۆ تۆ گونجاوتر و پارێزراوترە؟ خانووبەرە لە تایلەند پارچەیەکی گشت ڕووداوەکانی ئەم بواری دەگرێت و لێرەدا ئاماژەی گرنگترین خاڵەکانت دەدات.
ئەی بیانی ناتوانێت زەوی بکڕێت - بۆچی؟
یاسای زەوی تایلەند لە ساڵی ١٩٥٤ باسی ئەوە دەکات کە هیچ کەسێکی بیانی بە ناوی کەسی خۆی ناتوانێت زەوی لە تایلەند بکات. ئەم یاساکە هەتا ئێستا نەگۆڕاوە، و باوەڕپێکراوترین ئامادەکاریی لبەربەک هیچ جارێک قوتاب نەدا.
لە ساڵانی ٢٠٢٥-٢٠٢٦ دا، بەڕێوەبەرایەتی گەشەپێدانی کاروبار (DBD) لەگەڵ وەزارەتی بازرگانی تایلەند کاری پشکنینی بەرفراوان کرد لەسەر کۆمپانیاکانی سەرمایەی بیانی. ئامانجی سەرەکی: دۆزینەوەی خاوەندارانی تایلەندی کە بە ناوی خۆیان دانراون بەڵام بۆ بیانیەکان 'دووری ناوچووان'. تووشی سزایان دەبێت، لەوانەش کرمانج و داوادانی تازیانە و دەستبەسەرکردنی مالی.
٥ ڕێگای یاسایی بۆ خاوەندارییەکی پارێزراو لە تایلەند
١. کڕینی شووقەی فریهۆڵد (Condominium)
ئەمە ئاسانترین و پارێزراوترین ڕێگایە. بیانی ناتوانێت زیاتر لە ٤٩٪ ی یەکەکانی هەر بیناکێک بکڕێت. لەو سنووردا، خاوەندارییەکی تەواو و دووام دارت هەیە بۆ یەکەکەت.
ئەم ڕێگایە باشە بۆ کەسانێک کە دەیانەوێت شووقەیەکی شارستانی یان یەکەیەکی کرێناو هەبێت. بەڵام بزانە کە شووقەکەت بەرپرسیارییەتی زەوی ژێرەوەی بینایەکە ناگرێت.
٢. لیزی زەوی لەگەڵ خاوەندارییەکی بینا
بیانی دەتوانێت زەوی بە ماوەی تا ٣٠ ساڵ (بۆ مەبەستی نیشتەجێبوون) یان ٥٠ ساڵ (بۆ مەبەستی بازرگانی) لیز بگرێت. بینایەکە کە لەسەر زەوییەکەدا دروستکراوە بە ناوی بیانییەکە تۆمار دەکرێت وەکو مولکی پڕ.
لە ساڵی ٢٠١٩دا جۆرێکی ستەمبار بە ناوی سەپ ئینگ سیت (Sap Ing Sith) دانراوە کە مافێکی مولکی بەهێزتری پێ دەدات: مافی مێراتبردن، گواستنەوە، و تۆمارکردن لە بەڕێوەبەرایەتی زەوی بۆ ماوەی تا ٣٠ ساڵ.
ئاگاداری مەتریسک: دووبارەکردنەوەی لیز بە ئۆتۆماتیکی مزگێنایی نییە. هیچ گرێبەستێک کە '٣٠+٣٠+٣٠' قووڵدەکاتەوە هیچ بنەمایەکی یاسایی نییە بەبێ گرێبەستێکی تازە.
٣. پرۆگرامی وەبەرهێنانی ٤٠ ملیۆن باتی
بەپێی گۆڕانکارییەکەی ساڵی ١٩٩٩، بیانییەک کە لانی کەم ٤٠ ملیۆن باتی لە داراییە پەسەندکراوەکاندا وەبەرهێنێت، دەتوانێت داواکاریی کڕینی تا ١٦٠٠ مەتری چوارگۆشەی زەوی بکات، بەمەرجێک کە وەزارەتی ناوخۆی پەسەند بکاتی. وەبەرهێنەکە پێویستە لانی کەم ٣ ساڵ بمێنێتەوە.
بەڵام بزانە: داراییی خود لە خانوو و شووقەدا ژمارە نادرێت بۆ ئەم بڕە. پرۆسەی پەسەندکردنیش کارەکی بیرۆکراتیک بە وێنەی خۆیەوەیە.
٤. کۆمپانیای تایلەندی لەگەڵ هاوبەشانی ڕاستەقینە
کۆمپانیایەکی تۆمارکراوی تایلەند کە لانی کەم ٥١٪ ی سیمبایەکانی لەلایەن تایلەندییەکانی ڕاستەقینەوەیە، دەتوانێت زەوی بکڕێت. 'ڕاستەقینە' مانای ئەوەیە کە هاوبەشانی تایلەندی سەرمایەی خۆیانیان هاتووە، بەشداریی لە بەڕێوەبردندا دەکەن، و سووددەیان وەرگرتووە. پشکنینەکانی DBD ئێستا بە ئاساییش ئەمەی دوکانی دەدات.
مەترسی: تۆ دەستی کەمیت لە کۆمپانیاکە و پشتت بە هەمکارییەوەی هاوبەشانی تایلەندییەکەتە.
٥. کۆمپانیای پشتگیریکراوی BOI
کۆمپانیاکانی کە بۆرد ئۆف ئینڤێستمێنتی تایلەند (BOI) پشتگیرییان دەکات دەتوانن بە دەستی تۆمارکردنی زەوی بگەن، حەتا ئەگەر بیانییەک زیاتریشی پارچەکانی بگرێت. بەڵام نە هەموو جۆرە کاروباریەک بۆ ئەم دۆخە گونجاوە. پێویستی بە پشتیوانی پسپۆڕی BOI هەیە.
خشتەی بەراوردی ڕێگاکان
| ڕێگا | جۆری مافی مولکی | ماوەی زیاترین | دەروازەی داخوڵبوون | ئاستی مەترسی |
|---|---|---|---|---|
| شووقەی فریهۆڵد | خاوەندارییەکی تەواو | بەبێ سنوور | لە ٣-٥ ملیۆن باتییەوە | کەم |
| لیزی زەوی (نیشتەجێبوون) | لیزی تۆمارکراو | ٣٠ ساڵ | لە ١-٢ ملیۆن باتییەوە | مامناوەند |
| سەپ ئینگ سیت | مافی مولکی ڕاستەقینە | تا ٣٠ ساڵ | لە ١-٢ ملیۆن باتییەوە | مامناوەند |
| پرۆگرامی ٤٠ ملیۆن باتی | خاوەندارییەکی تەواو | بەبێ سنوور (لانی کەم ٣ ساڵ هەلدان) | ٤٠ ملیۆن باتی | مامناوەند |
| کۆمپانیای تایلەندی (ڕاستەقینە) | خاوەندارییەکی کۆمپانیا | بەبێ سنوور | لە ٢ ملیۆن باتی سەرمایەی تۆمارکراوەوە | بەرز |
| کۆمپانیای BOI | خاوەندارییەکی کۆمپانیا | بەبێ سنوور | پشت بە پرۆژەوەیە | مامناوەند |
گرنگترین مەترسی و هەڵەکان
خاوەندارانی دووری (Nominee). ئەمە باوترین هەڵەی پلانکردنە. تێدۆزیی DBD لەسەر ئەم دۆخە لە ساڵی ٢٠٢٦دا بەهێزبووەتەوە. ئەگەر دۆزراوە بکرێت: تازیانە، دادگایی سزایی، و دەستبەسەرکردنی مالی. ڕێگای ڕزگاربوون: تەنها لەگەڵ هاوبەشانی ڕاستەقینەی تایلەندی کار بکە.
کڕین لە بینایەک کە کوتەی ٤٩٪ی ئاڵوده. ئەگەر بڕی بیانی لە بینایەکدا پڕ بووبێت، ناتوانیت فریهۆڵد بگریت. هەندێک گەشەپێدەر پێشنیاری کۆمپانیاکردن دەکەن، ئەمەش مەترسییەکی خۆی هەیە. ڕێگای ڕزگاربوون: پێش دانی مانەی مانەی سپارش، ڕێژەی بیانی ئێستا لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی ئەندامی پارێزگارییەوە پشکنی بکە.
گرێبەستی لیزی تۆمارنەکراو. هەر لیزێک کە زیاتر لە ٣ ساڵ بێت پێویستی بە تۆمارکردن لە بەڕێوەبەرایەتی زەوی هەیە. گرێبەستی نەتۆمارکراو بە کەسانی دیکەی دەرەوە بەردەستداری نییە. ڕێگای ڕزگاربوون: داوا بکە مۆرە بەڕێوەبەرایەتی زەوی لەسەر کاگەدی چانۆتی (Chanote) دیاری بکرێت.
دەرهێنانی سەرمایە پێش ٣ ساڵ. لە پرۆگرامی ٤٠ ملیۆن باتیدا، ئەگەر وەبەرهێنەکەت پێش کۆتایی ٣ ساڵ بفرۆشیت، مافی خاوەندارییەکەت بەخۆی بەتاڵ دەبێت. ڕێگای ڕزگاربوون: پێش داواکردن، ئەو داراییانەت وەکو سەرمایەی قووڵبوو لەبەرچاو بگرە.
داواکاری BOI بەبێ پشتیوانی پسپۆڕ. BOI ناسازگاری دەکات لە کاروبارە دیاریکراوەکانیدا. داواکاری بەبێ پارێزەر کە تایبەتمەندی BOI هەیەت زۆر جار لەگەڵ ڕەتکردنەوەی ڕووبەڕووی دەبیتەوە. ڕێگای ڕزگاربوون: پێش دامەزراندنی داواکاری پسپۆڕ پەیوەندی بکە.
پرسیارە باوەکان (FAQ)
بیانییەکان ناتوانن زەوی بکڕن - ئایا هیچ گۆڕانکارییەکی تازەی هاتووە لە ٢٠٢٦دا؟
نەخێر. یاسای زەوی تایلەند نەگۆڕاوە. تەنیا گۆڕانکارییەکان لە بواری پشکنینی بەهێزترن. DBD لە ساڵی ٢٠٢٦دا لەگەڵ ڕێکخستنەکانی بازرگانی تایلەند دۆخی خاوەندارانی نیاوییەکی زیاتر پشکنی دەکات و سزاکانیش گران دەکات.
سەپ ئینگ سیت چییە و لە لیزی ئاساییدا جیا دەکاتەوە چۆن؟
سەپ ئینگ سیت مافێکی مولکییە کە بە گۆڕانکارییەکانی ساڵی ٢٠١٩ هاتووەتە مەیدان. جیاوازیەکەی لە لیزی ئاساییدا: مافی مێراتبردن، گواستنەوە، و تۆمارکردن لە بەڕێوەبەرایەتی زەوی پێ دەدات. ماوەی زیاتریش ٣٠ ساڵە.
ئایا کۆمپانیا دروستکردن بۆ کڕینی زەوی یاساییە؟
بەڵێ، بەمەرجێک هاوبەشانی تایلەندی ڕاستەقینە بن، بەوانەی کە سەرمایەی خۆیانیان هاتووە، کاری بەڕێوەبردنیان دەکەن، و سووددەیان وەرگرتووە. خاوەندارانی دووری تەنیا نەیاساییە، بەڵکو بە جیدییشەوە دەتێدۆزرێنەوە لە ساڵی ٢٠٢٦دا.
کامە ڕێگایەک بۆ کەسێک کە یەکەمجار لە تایلەند دارایی دەکات ئارامبەخشترە؟
شووقەی فریهۆڵد لە بینایەک کە ٤٩٪ی بیانییەکانی پڕ نەکردووە. هیچ پێویستیەکی ساختەی کۆمپانیا نییە، هیچ مەترسییەکی خاوەنداری دووری نییە، و خاوەندارییەکی تەواو لە بەڕێوەبەرایەتی زەوی تۆمار دەکرێت.
سەرچاوە: Bangkok Post