لەگەڵ ئەوەی هەندێک لە خوێنەرانمان لە کوردستان و ناوچەکە ڕۆژانە شوێن هەڵبژاردنێکی سەلامەت بۆ سەرمایەیان دەگەڕێن, ئاسیا خۆی یەکێک لە گەورەترین نموونەکانی 'کۆچی سەرمایە' لەبەر مەترسی سیاسی نیشان دەدات. تایوانییەکان لە ساڵی ڕابردوودا بەشی خۆیان لە خانووبەرەی ژاپۆن دووقات کردووە, هۆکارەکەشی ترسە لە توندبوونەوەی دۆخی تەنگاوی تایوان. بەڵام ژاپۆن تەنها چیرۆکەکە نییە، بەشێکی بەرچاوی ئەم سەرمایەیە ڕووی لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا کردووە و تایلەند بووەتە یەکێک لە سوودمەندترین وڵاتان لەم گۆڕانکارییە ستراکچەرییەدا.
بەگوێرەی ڕاپۆرتی نیکێی ئاسیا (Nikkei Asia)، کڕیارانی چینی سەردانەکانیان بۆ بازاڕی ژاپۆن کەمتر کردووەتەوە، لە کاتێکدا تایوانییەکان کە دەیانەوێت مەترسی جیۆپۆلیتیکی سنووردار بکەن، شوێنی ئەوانیان گرتووەتەوە. یەنی لاواز هێشتا ئاپارتمانەکانی تۆکیۆ سەرنجڕاکێش دەکات، بەڵام هەموو وەبەرهێنەرێک ئاوڕی بۆ ڕۆژهەڵات نادرێتەوە، بەشێکی گرنگی سەرمایە لە تایوان، هۆنگ کۆنگ و چینی سەرزەوی بەرەو باشوور، بۆ بانکۆک، پاتایا و بەتایبەتی پووکێت، دەڕوات.
بۆ ئەو وەبەرهێنە نێودەوڵەتییانەی پێشتر لە تایلەند چالاکن، ئەم ترێندە دەرئەنجامی ڕاستەقینەی هەیە: کێبڕکێی زیاتر بۆ خانووبەرەی پرێمیۆم، نرخی زەوی بەرزتر، و کرێی خانوو بەرەو سەرەوە.
وەڵامی خێرا
- سەرمایەی تایوانی بە شێوەیەکی چالاک بەرەو خانووبەرەی دەرەوەی وڵات دەڕوات، وەک شێوازێک بۆ خۆپاراستن لە مەترسی ململانێی تەنگاوی تایوان
- ژاپۆن هێشتا گەورەترین بەشی ئەم سەرمایەیە وەردەگرێت، بەڵام تایلەند بەشێکی گەشەسەندووی وەبەرهێنانی ئاسیایی داگیر دەکات
- پووکێت لە ساڵی 2026 گەشەیەکی **25-30%**ی ساڵانەی مامەڵەکانی کڕیاری ئاسیایی تۆمار کردووە، بەپێی خەمڵاندنی بازاڕ
- ئاڵوگۆڕی کرێی ڤیلاکان لە پووکێت بە نرخی دراوی سەخت ساڵانە **6-8%**ـه، کە زۆر لە **3-4%**ـی تۆکیۆ بەرزتره
- لاوازبوونی باتی تایلەندی بەرامبەر دۆلار، مەرجی چوونەژوورەوەی وەبەرهێنەرانی بنیاتنراو لەسەر دۆلار کەمتر دەکاتەوە
- پێشبینی دەکرێت تا ساڵی 2026 نزیکەی **65%**ی هەموو مامەڵەکانی پووکێت لەلایەن کڕیاری بیانی ئەنجام بدرێت، بەپێی شیکاری پیشەسازی، کە کاتی هەڵبژاردن بۆ دواکەوتووان زۆر تەنگ دەکاتەوە
ڕاستییە سەرەکییەکان
- تایوان چوارەم گەورەترین ڕیزێڤی دراوی بیانی لە جیهاندا هەیە (زیاتر لە 570 ملیار دۆلار)، و بەشێکی بەرچاوی سەرمایەی تایبەتی ئێستا بەدوای جۆراوجۆرکردنی دەرەوەی وڵاتدا دەگەڕێت
- کڕیارانی چینی کڕینی خانووبەرەی ژاپۆنیان کەمتر کردووەتەوە لەبەر توندکردنەوەی کۆنترۆڵی پەکینگ لەسەر دەرچوونی سەرمایە
- پووکێت لە ساڵی 2025دا زیاتر لە 10 ملیۆن گەشتیاری بیانی وەرگرت، کە بنەمایەکی چەسپاو بۆ داواکاری کرێچوون دادەمەزرێنێت
- کۆندۆمینیۆمەکان بە نرخی نێوان 5 تا 15 ملیۆن باتی تایلەندی (نزیکەی 140,000 تا 420,000 دۆلار) زۆرترین داوایان لەلایەن کڕیاری بیانییەوە هەیە
- پارچە زەوییەکان لە بانگ تاو (Bang Tao) و لاگونا (Laguna) لە ساڵی 2025دا نرخیان بە 15-20% بەرز بووەتەوە
- بەپێی یاسای تایلەند، بیانییەکان دەتوانن تا **49%**ی گشتی ڕووبەری تەلارێکی کۆندۆمینیۆم بە شێوەی موڵکی تەواو (freehold) خاوەن بن
- ڕێکخراوی وەبەرهێنانی تایلەند (BOI) بەردەوامە لە فراوانکردنی هاندەرەکانی بۆ وەبەرهێنەرانی درێژخایەن لە ڕێگەی ڤیزای LTR، کە مافی نیشتەجێبوونی 10 ساڵ دەبەخشێت
- جگە لە پووکێت، جۆراوجۆرکردنی سەرمایە لە هەرێمی گەلف (Gulf) خێراتر دەبێت، تایلەند، بالی، گورجستان، عومان و عەرەبستانی سعودی وەک لانگەی جێگرەوەی هەرە پەسەندکراو بۆ وەبەرهێنەرانی بازاڕی سووندگیر سەردەکەون
چیمان لەم شتانە بۆ خانووبەرە لە تایلەند دەردەکەوێت؟
ئێمە لە خانووبەرە لە تایلەند ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئەم ترێندە بەرگری دەکەین: هەرچەندە کاتەکە پێش دەچێت، پرۆژە باشەکان زووتر بەرز دەبنەوە، بۆیە ئەگەر تۆ لە ناوچەی کوردستان یان هەر شوێنێکی دیکەی جیهانی کوردستانی، بیرت لە وەبەرهێنان لە تایلەند دەکاتەوە، هەنگاوی یەکەم زووتر باشترە لە دواتر.
بۆچی پووکێت لە جیاتی بانکۆک یان پاتایا؟
پووکێت سێ سووداوی سەرەکی کۆدەکاتەوە: فڕۆکەخانەیەکی نێودەوڵەتی کە فڕۆکەی ڕاستەوخۆی لەگەڵ دەیان وڵات هەیە، داواکاری گەشتیاری بەردەوام لە درێژایی ساڵ، و دابینکردنی زەوی سنووردار کە کەمیایی ڕاستەقینە دروست دەکات. بانکۆک هێشتا بۆ کرێدانی درێژخایەن سەرنجڕاکێشە، بەڵام کرێچوونی ئاڵوگۆڕی لەوێ نزیکەی **4-5%**ـه، بەراورد بە **6-8%**ی ڤیلاکانی پووکێت.
چۆن جیۆپۆلیتیک کاریگەری لەسەر نرخەکانی تایلەند دادەنێت؟
هەر جارێک تەوژمی نکۆڵی لە تەنگاوی تایوان یان دەریای باشووری چین بەرز دەبێتەوە، هەوڵێکی نوێی پرسیارکردن لەسەر خانووبەرە لە وڵاتانی بێلایەن دروست دەبێت. تایلەند، کە خۆی لە هاوپەیمانیێتی سەربازی دوور دەگرێت و پەیوەندییەکی هاوسەنگی لەگەڵ هەموو لایەکان هەیە، وەک زەوییەکی سەلامەت دەبینرێت. ئەم بیرۆکەیە ڕاستەوخۆ نرخەکان بەرز دەکاتەوە.
ئایا ژاپۆن لەسەر هەمان سەرمایە کێبڕکێ لەگەڵ تایلەند دەکات؟
بەشێک لێی بەڵێ. سەرمایەی گەورەی دامەزراوەیی هێشتا زۆرتر بەرەو تۆکیۆ و ئۆساکا ڕوو دەکات، جا کە نەقدینەیی و ڕوونی بازاڕ لەوێ بەرزترە. بەڵام وەبەرهێنەرانی تاکەکەسی کە بودجەیان لە نێوان 200,000 دۆلار تا 1 ملیۆن دۆلاردایە، زۆرتر تایلەند هەڵدەبژێرن لەبەر ئاڵوگۆڕی بەرزتر، کەشوهەوای گەرم، و توانای تێکەڵکردنی وەبەرهێنان لەگەڵ ژیانی خۆیان لەوێ.
چ مەترسییەک هەیە لەم بازاڕە قۆزۆ-قۆزە بۆ کڕیارە نێودەوڵەتییەکان؟
مەترسی سەرەکی فشاری نرخە. کاتێک تەوژمێکی گەورەی سەرمایەی تایوانی و هۆنگ کۆنگی دەچێتە بازاڕەوە، دەقخانەکان نرخ لە کاتی دەرکەوتنی پرۆژە بەرز دەکەنەوە، و یەکەیانی جوانترین شوێن زووتر دەفرۆشرێن. ئامۆژگاری وایە کڕیار لە قۆناغی پێشفرۆشتن هەنگاو بنێت، کاتێک نرخ هێشتا 10-15% لە نرخی بازاڕ نزمترە.
ئایا خانووبەرەی پووکێت دەتوانرێت وەک شێوازێک بۆ خۆپاراستن لە مەترسی سیاسی دابنرێت؟
بەڵێ، ڕەفتاری وەبەرهێنەرانی ئاسیایی ئەمە پشتڕاست دەکاتەوە. موڵکێکی جەستەیی لە هەرێمێکی سەلامەت کە داهاتی کرێی دراوی سەخت بەدەستدەهێنێت، وەک قەڵغانێک لە دژی هەڵکشانی نرخ و ئاڵۆزی سیاسی کار دەکات. کلیلەکەی ئەوەیە شێوازی مامەڵە بەدروستی دیاری بکرێت: موڵکی تەواو (freehold) بۆ کۆندۆمینیۆم، و کرێی درێژخایەنی زەوی (30+30 ساڵ) بۆ ڤیلا.
چۆن سەردانی خانووبەرەکانی پووکێت ڕێکبخەم؟
باشترین ڕێگا گەشتێکی 3 تا 5 ڕۆژەیە بۆ سەردانی ڕاستەوخۆ. بینینی موڵکەکان لەگەڵ کارناسانی شارەزا، ڕێگەت دەدات پێش دەستنیشانکردنی بڕیار، چەندین پرۆژە لە ئاستی جیاوازی نرخدا بەراورد بکەیت.
کەمترین بودجە بۆ چوونەژوورەوەی بازاڕی پووکێت لە 2026دا چەندە؟
ستۆدیۆ و ئاپارتمانی بچووک لە پرۆژە باشەکاندا لە 3-4 ملیۆن باتی تایلەندی (نزیکەی 85,000 تا 115,000 دۆلار) دەست پێدەکات. ڤیلای بەڕێوەبراو کە کرێی گەرەنتیکراوی هەیە، لە 10-12 ملیۆن باتی تایلەندی (280,000 تا 340,000 دۆلار) دەست پێدەکات. لەبەر خێراییی ئێستای هاتنی سەرمایە، چاوەڕوانکراوە ئەم ژمارانە بەردەوام بەرەو سەرەوە بڕۆن.
هاتنی سەرمایەی ئاسیایی بۆ باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا تەنها هەڵچوونێکی کاتی نییە، بەڵکو گۆڕانکارییەکی ستراکچەرییە. وەبەرهێنەرانی تایوانی، هۆنگ کۆنگی و سینگاپووری پۆرتفۆلیۆکانیان هاوسەنگ دەکەنەوە، و پووکێت بەشێکی زۆر گەورەتر لەم تەوژمە داگیر دەکات لەوەی چاوەڕوان بکرێت. بۆ هەرکەسێک کە ئێستا سەیری بازاڕی تایلەند دەکات، هەر چارەکە ساڵێک دواکەوتن، بە نرخێکی بەرزتر دەگاتێ.
سەرچاوە: Undersun Estate