وەڵامی کورت پێش هەموو شتێک
ئەگەر ئێستا لە گووگل بنووسیت 'بازاری خانووبەرەی تایلەند لە 2026 چۆنە؟'، وەڵامەکە ئەمەیە: بازاری نیشتەجێبوون (کۆندۆ و ڤیلا) لە هەلومەرجێکی قورسدایە بەهۆی قەرزی خێزانی زیادبووەوە، بەڵام لە هەمان کاتدا وەبەرهێنانی راستەقینەی خۆرانی بیانی (FDI) بەرەو چیپ و داتا سێنتەر بەرزبووەوە، تا ئەو ئەندازەیەی چاودێری بازار وا دەبینن کە ئەم بازارە جێگای هەموو کەموکورتیەکانی خانووبەرەی نیشتەجێیی داگرتووە. جێگری کۆمپانیای Frasers Property Thailand بەڵگەنامەیی راگەیاندووە کە داهاتی چیپ و داتا سێنتەرەکان تا ئێستا توانیویانە کەمبووی بازاری نیشتەجێیی داپۆشن. بۆ وەبەرهێنەرێکی وریا، ئەمە ئاماژەیەکی ڕاستەقینەیە بۆ گەڕان بەدوای هەلومەرجی نوێ.
بۆچی خانووبەرەی کۆندۆ لە بازاڕی هەرا نیشانی خۆشی نییە؟
بانکی تایلەند لە کۆتایی ساڵی 2025 راگەیاند کە قەرزی خێزانی گەیشتووەتە 91%ی گشتی داهاتی نیشتیمانی (GDP)، کە ئەمە بەرزترین ئاست بووەتەوە. ئەم راستیە یەکسەر کاریگەری خۆی داناوەتە سەر بۆنکردنی خانووبەرەی نیشتەجێیی، چونکە بانکەکان مەرجی وامەندی توندتر کردوونەوە. لە بانکۆک، ژمارەی پرۆژە نوێیەکانی خانووبەرەی نیشتەجێیی بە نزیکەیی 30% کەمبووەتەوە بەراورد بە بەرزترین ئاستی خۆی لە ساڵی 2023.
ئەم چوارچێوەیە واتای وایە: کڕینی کۆندۆیەک لە پووکێت یاخود بانکۆک هەروا کارێکی ئاسایی و شیاوە، بەڵام چاوەڕوانکردنی زیادبووی خێرای بەهای سەرمایە لە ساڵی 2026 ڕاستگۆیانە نییە. بازاری خانووبەرەی نیشتەجێیی نەمردووە، بەڵام ئێستا لە هەڵسوکەوتێکی داتەنگکردنەوەیە.
کوێ پارە بەرەو کوێ دەڕوات؟ ناوچەی ئابووری ڕۆژهەڵاتی تایلەند (EEC)
بڕی گەورەی ئەم وەبەرهێنانەی نوێیانە بەرەو ناوچەی ئابووری تایگژنیشناسی ڕۆژهەڵات (Eastern Economic Corridor - EEC) دەڕوات، کە سیانی وستانی چۆنبۆری، رایۆنگ و چاچووئنساو لەخۆ دەگرێت. لێرەدا، بۆردی وەبەرهێنان (BOI)ی تایلەند بەخشینی مافی تاکسی هەتا 13 ساڵ بۆ پرۆژەی چیپ و داتا سێنتەرەکان کردووە.
کۆمپانیاکانی گووگل، مایکرۆسۆفت و ئەمازۆن هەموویان پرۆژەی بنیادنانی داتا سێنتەریان لە تایلەند ڕاگەیاندووە. گووگل بەتایبەت وەبەرهێنانی خۆی بۆ کامپەسێک لە وستانی چۆنبۆری تەرخان کردووە، و کۆی گشتی وەبەرهێنانی ڕاگەیاندراوی کۆمپانیای گەورەی تەکنەلۆجی زیاتر لە 5 ملیار دۆلاری ئەمریکی بووە.
لە نێوان ساڵانی 2023 و ناوەڕاستی 2026، تایلەند زیاتر لە 26.8 ملیار دۆلاری ئەمریکی داواکاری وەبەرهێنان بۆ چیپ و ئەلیکترۆنیکی پێشکەوتووی لە ڕێگای BOI وەرگرتووە، کە بەسەر 880 پرۆژەدا دابەشبووە. تەختەکانی مدەری کارتۆن (PCB) بەشی گەورەی ئەم داواکارییانە پێکدهێنن، بەسەرجەم 224 پرۆژە بەبەهای نزیکەی 9.85 ملیار دۆلار، لەکاتێکدا زیاتر لە نیوەی گەورەترین کۆمپانیاکانی جیهانی دروستکردنی PCB بەرەو فراوانکردنی چالاکیانیان لە تایلەند هەنگاو دەنێن.
چۆن بازاری خانووبەرەی سناعەتی بەرەو پێش دەچێت؟
چەندین شاهیدحاڵ نیشانی ئەوان دان کە ئەم بازارە بە ڕاستی بەرەو پێشەوەیە:
- کۆمپانیای CBRE Thailand ڕاپۆرت کردووە کە نرخی کرێی سناعەتی لە EEC لە ساڵی 2025 بە 8-12% بەرزبووەتەوە
- ئاستی داگیرکاری پارکەکانی سناعەتی نزیک بەندەری لاٙم چابانگ نزیکەی **85-90%**ـە، کە ئاماژەیە بۆ کەمی بەردەوامی بەردەستبوونی زەوی و بینا
- کۆمپانیای Frasers Property Thailand راپۆرت دەکات کە بەشی سناعەتی خۆی ئێستا بووەتە سەرچاوەی سەرەکی داهاتی کۆمپانیاکە، لەجیاتی بەشی خانووبەرەی نیشتەجێیی
- تایلەند لە ناو یەکێک لە سێ وڵاتی سەرەکی وەرگری FDI لە ناوچەی ASEAN دادەنرێت، کە بەرقارانە پێشبڕکێ لەگەڵ ڤیێتنام و ئیندۆنیزیا دەکات بۆ وەبەرهێنانی دروستکردنی چیپ
- دیناری بات (Baht)ی تایلەند لە مانگرچینی 34-35 THB بۆ هەر دۆلارێک جێگیربووە، کە ئەمە گەڕانەوەی سناعەتی لە ژوانی دراوی بابەتی جیهانی زیاتر پێشبینیکراو دەکات
چۆن وەبەرهێنەرێکی بیانی دەتوانێت بەشدار بێت، بەبێ کڕینی کارگە؟
یەکێک لە پرسیارە زۆر گرنگەکان ئەمەیە: ئایا خەڵکێکی بیانی دەتوانێت بەشداری ئەم بازارە بکات؟ وەڵامی ورد ئەمەیە: کڕینی زەوی بەشێوەیەکی راستەوخۆ لەلایەن بیانییان لە تایلەند قەدەغەیە، بەڵام رێگاچارەیەکی گونجاو بۆ ئەم قۆناغە REITs (پیشەسازی ملکیاتی وەبەرهێنانی نەرمگۆشە) بریتین، وەک Frasers Property Industrial REIT (FTREIT) کە لە بۆرسەی هەرزی تایلەند (SET) بازاردەکرێت.
ئەم ڕێگایە ژیریانەیە، چونکە:
- REITs هیچ سنووردارییەکی ملکیاتی بیانی نییان
- پێویست نییە پارە بگوازرێتەوە بۆ بانکی تایلەند بەگوازردنی گونجاو لەگۆڵ بەڵگەنامەی FET (Foreign Exchange Transaction)
- ئەم REITs یانە لە ژێر سنووری 49% بەشی بیانی نییان کە بۆ کۆندۆمینیۆم جێبەجێ دەکرێت
تینگی توان: ئایا زەوی یاخود توانی کاریسبوونی ئەم بازارە دیاریدەکات؟
بۆ زۆر کۆمپانیای پێشکەوتوو (hyperscale)، سنووردارییی راستەقینەی نوێ نەک بەهای زەوی، بەڵکوو توان و بنیادی خزمەتگوزاری بازرگانییە. کۆمپانیاکانی داتا سێنتەر زۆر جار پێویستیان بە هەتا 500 مێگاوات لە توانی ئەلیکترۆنی جێگیر هەیە، و زۆربەیان بۆ زەوی بە قەبارەی 50 تا 100 رای لە نزیکترین شوێن بۆ توانی جێگیر، ئاو، و ئینترنیتی خیزی گەڕان دەکەن. ئەمە بۆتە هۆکاری سەرەکی کە شوێنی پرۆژەکانی داهاتووی EEC دیاری دەکات.
ئەگەر پلانتان هەیە بۆ سەردانکردنی تایلەند و بینینی نزیکی ئەم پرۆژانە، وستانی چۆنبۆری و رایۆنگ نزیکەی سەعات و نیوێک لە فڕۆکەخانەی سوڤارنابهومی (Suvarnabhumi) دووردا کەون، کە دواتر دەبیت بتوانن لە ماوەی دوو یا سێ ڕۆژدا سەردانی گرنگترین شوێنە سناعەتییان بکەن.
پرسیارە باوان (FAQ)
EEC چییە و بۆچی وەبەرهێنەران زیاتر سەرنجی خۆیانی بۆی دراوان؟
ناوچەی ئابووری ڕۆژهەڵاتی تایلەند (Eastern Economic Corridor) ناوچەیەکی تایبەتی ئابوورییە کە سیانی وستانی چۆنبۆری، رایۆنگ و چاچووئنساو لەخۆ دەگرێت، لە ڕۆژهەڵاتی بانکۆک. حکومەت لێرەدا زۆرترین بەشدارییەکانی BOI پێشکەش دەکات، لەوانە پاشتپشکردنی تاکسی کۆمپانیایی هەتا 13 ساڵ. زۆربەی زیاتری داتا سێنتەر و کارگەی چیپی نوێ لێرەدا بنیادن دەنرێن.
ئایا کەسێکی بیانی دەتوانێت راستەوخۆ زەوی سناعەتی لە تایلەند بکڕیت؟
ملکیاتی راستەوخۆی زەوی لەلایەن بیانییان لە تایلەند قەدەغەیە. رێگاچارەکانی کارپیشکراو بریتین لە: پلانی کریای درێژخایان (بەگشتی 30+30+30 ساڵ)، وەبەرهێنان لە ڕێگای REITs بازاردەکراو لە SET، یاخود بنیادنانی ملکیات لە ڕێگای کۆمپانیایەکی پیشکەوتووی BOI کە بەشداری بیانی تیایدا رێگری بووە.
ئایا REITsـی سناعەتی تایلەند چ ئاستێک لە گەڕانەوەی وەبەرهێنان پێشکەش دەکەن؟
بەگوێرەی داتای بۆرسەی SET، بەهای دابەشکردنی قازانج لەسەر گەورەترین REITsـی سناعەتی تایلەند نزیکەی 6-8% لە ساڵێکدا بە بات (baht) دەبینرێت. کاتێک ئەمە هەڵبژیندرێت لەگۆڵ جێگیریی باتـ، ئاماژەیەکی گونجاوە بەراورد بە ناوچەکە.
ئایا پێویستە وەبەرهێنەران چاوەڕوانی گەڕانەوەی بازاری نیشتەجێیی بکەن، یاخود ئێستا بەرەو بازاری سناعەتی بگۆرن؟
هیوادارین بازاری نیشتەجێیی گەڕانەوەیەکی خۆی هەبووت کاتێک بانکی تایلەند دەستپێدەکات بە نزمکردنی ڕیبا و کۆتاکردنی سنوورەکانی وامدانی لۆن-تۆ-ڤالیو. شیکاران چاوەڕوانن ئەمە لە نیوەی دووەمی ساڵی 2026 یاخود لە ساڵی 2027 بکرێت. بەڵام بازاری سناعەتی ئێستا بەرەو پێشەوەیە و پشت بەکردیتی خەڵکی خۆجێیی نابەستێت.
مەترسیەکانی وەبەرهێنان لە داتا سێنتەر و چیپ چییان؟
مەترسی سەرەکی جیۆپۆلیتیکییە. زیادبووی توندی جیۆپۆلیتیکی نێوان ئەمریکا و چین دەتوانێت هەندێک لە وەبەرهێنانەکان بگوازرێتەوە بۆ شوێنی تر. مەترسیی دووەم زیادبووی بەخشینی بازارە: ئەگەر هەموو وڵاتانی ASEAN بەیەکجاری هەمان جۆرە بەخشینی پیشکەش بکەن، پێشبڕکێ بۆ کریاکار توندتر دەبیت و بەرزبووی کرێ دەوەستێت.
قەرزی خێزانی تایلەند بەرزبووەتەوە، ئایا ئەمە کاریگەری هەیە لەسەر وەبەرهێنەری خانووبەرەی سناعەتی؟
بەشێوەیەکی راستەوخۆ نا. کریاکاری خانووبەرەی سناعەتی کۆمپانیای فرەنیشتیمانین، نەک خەڵکی بازرگانی وامدار. بەڵام بەشێوەیەکی نەراستەوخۆ، ئابووریایەکی بێهزتر دەتوانێت حکومەت پاڵنێری زیادکردنی بەشداری بۆ بەشی سناعەتی بکات، کە ئەمە بۆ خاوەندارانی خانووبەرەی سناعەتی سوود دەبەخشێت.
ڤیێتنام یاخود تایلەند، کوامان چاکترە بۆ وەبەرهێنان؟
تایلەند بنیادی پیشکەوتووتری، سیستمی یاسایی جێگیرتر، و بازاری REIT قووڵ و کارگیر لە بۆرسەی SET پێشکەش دەکات. ڤیێتنام سیرکاتترە بۆ خۆشی نرخ، بەڵام لە ڕوانگەی ڕوونی و بەردەستبووی ئامرازی وەبەرهێنانی گونجاو لەگۆڵ پۆرتفۆلیۆ دواکەوتووترە.
ئایا وەبەرهێنەران تاکس دەدەن لەسەر دابەشکردنی قازانجی REITsـی تایلەند؟
بەڵی. تاکسی گرتنی سنووردار (withholding tax) لەسەر دابەشکردنی قازانجی REITs بۆ وەبەرهێنەرانی بیانی لە SET 10% ـە. لاسازانی دووباره تاکسبونی نێوان تایلەند و زۆر وڵات دەتوانن ئاستی جێبەجێکردنی تاکس کەمتر بکەن بۆ ئەو وەبەرهێنەرانەی مافیانی هەیە.
کۆتایی: کوامان ڕاستەقینەیە بۆ وەبەرهێنانی 2026؟
بازاری خانووبەرەی سناعەتی تایلەند لە دەستپێکی خولێکی چەندساڵانەیی گەشەکردنە، کە بەهۆی گۆڕانی جیهانی زنجیرەی دابینکردنی چیپ پارت پیدرا دەبیت. بۆ ئەو وەبەرهێنەرانەی وایانی دەرفەتی بینین بەدوای کۆندۆمینیۆمی پووکێت، ئەم بەشەی بازارە دەرفەتی دەستپێگەیشتن بە داهاتی دراوی دۆلار لە کۆمپانیاکانی فرەنیشتیمانی پیشکەش دەکات، لە ناخۆچەیەکی یاسایی ڕوون و جێگیر.
لە خانووبەرە لە تایلەند، ئێمە بەردەوام کاردەکەین بۆ ئەوەی وردترین زانیاری بازار بگهێنین بۆ کڕیارانی کورد، جا خانووبەرەی پووکێت بکڕن یاخو زیاتر بەرەو دەرفەتی سناعەتی بروانن.
سەرچاوە: Bangkok Post