بە کورتی: وەڵامی ئەو پرسیارەی زۆرت دەپرسی
وەزارەتی خەزینەداری تایلەند ئێستا لە حاڵی نوێکردنەوەی شێوازی دیاریکردنی نرخی فەرمی زەوی دایە، مەبەستیش ئەمەیە کە کێشەی کۆنی ناکۆکی نێوان نرخی دەوڵەتی و نرخی ڕاستەقینەی بازاڕ چارەسەر بکات. ئەم ناکۆکییە لە شارۆچکەکانی گەشتوگوزاری بەناوبانگ وەک پووکێت گەیشتووەتە ٤٠ تا ٦٠ لە سەدی و لە ناوچە بەرەوپێشچووەکانی بانکۆک تا ٣٠٠ لە سەدیش. بۆ کەسانێک کە لە تایلەند موڵکیان هەیە یان لە بیری کڕینیداین، ئەم گۆڕانکارییە مانای ئەوە دەدات کە بنچینەی باجەکان دەگۆڕێت، کرێی گواستنەوەی موڵک دووبارە ژماردرێتەوە، و بازاڕ بەرریکتر دەبێت.
چ گۆڕانکارییەک دەبێت و کەی؟
نرخی فەرمی زەوی لە تایلەند هەر چوار ساڵ جار نوێ دەکرێتەوە. دوایین چەرخی نوێکردنەوە ساڵی ٢٠٢٣ تەواو بوو و چەرخی داهاتوو بۆ ٢٠٢٧ پلانگێڕاوە. ئەوەی ئێستا لە ٢٠٢٦ رووی دەدات نوێکردنەوەی شێوازەکەیە، نەک خودی نرخەکان، بەڵام ئامادەکاری بۆ ئەو چەرخەی ٢٠٢٧ئە. ئەمەش واتا ئەگەر لە بیری مامەڵەیەکی موڵکی لە پووکێت یان بانکۆکیداین، ماوەتان هەیە پلانی دروست بگرن.
بەپێی ئامارەکانی وەزارەتی خەزینەداری:
- باجی زەوی و بینا (Land and Building Tax) لەسەر نرخی فەرمی دەژمێردرێت: ٠.٠١ لە سەدی بۆ موڵکی نیشتەجێبوون و تا ٠.٧ لە سەدی بۆ زەوی بەتاڵ
- کرێی گواستنەوەی موڵک ٢ لە سەدی یە لەسەر ئەو نرخەی بەرزترە، نرخی فەرمی یان نرخی قەرەرداد
- هەر زیادبوونێک لە نرخی فەرمی بەرپرسێتییەکی زیاتری باجی ساڵانە بۆ دەستپێ دەهێنێت
پووکێت و بانکۆک: ژمارەکانی ڕاستەقینە
بۆ ئەوەی زەرەرەوانەکی ئەم گۆڕانکارییە ئاشکراتر بێت، با ئامرازی نرخی ناوچەکانی باشوورەوە بگرینەوە:
بانکۆک - هەولستریتی سووکوومویت:
- نرخی فەرمی ئێستا: ٦٠٠,٠٠٠ تا ٨٠٠,٠٠٠ باتی تایلەندی لە هەر چوار مەتری چوارگۆشە
- نرخی ڕاستەقینەی بازاڕ: ١,٢٠٠,٠٠٠ تا ٢,٠٠٠,٠٠٠ باتی تایلەندی لە هەر چوار مەتری چوارگۆشە
- کێشەی ناکۆکی: دووجار و نیو تا دوو بەرابەر
پووکێت - ناوچەی بانگ تائاو و لاگوونا:
- نرخی فەرمی لە پشت نرخی بازاڕ ٢ تا ٢.٥ جار دەمێنێتەوە
- ئەم کێشەیە تا ئێستا ڕێگە بە کڕیار داوەتە سەر کرێی گواستنەوە کەمتر بدەن
ئەمەش واتا پاش ٢٠٢٧ ئەو کڕیارانەی موڵکیان لە ئەم ناوچانەیە کرێی گواستنەوەیان ٥ تا ١٥ لە سەدی زیاتر دەبێت بەیەکجار.
کام ناوچەکان زیاتر متاثر دەبن؟
هەموو ٧٧ پارێزگاری تایلەند ناوی ئەم رفۆرمەدا هەیە، بەڵام جەخت لەسەر ئەم شوێنانەدایە:
| ناوچە | ناکۆکی نرخی فەرمی و بازاڕ | ئاستی کاریگەری |
|---|---|---|
| پووکێت (کەناری ڕۆژئاوا) | ٢ تا ٢.٥ جار | زۆر بەرز |
| پاتایا (جۆمتیەن، پراتومناک) | ١.٥ تا ٢ جار | بەرز |
| کۆ ساموی (چاووەنگ، بۆفووت) | ١.٥ تا ٢ جار | بەرز |
| بانکۆک ناوەندی (سووکوومویت، سیلۆم، ساتۆرن) | ٢ تا ٢.٥ جار | زۆر بەرز |
| پارێزگاکانی ئیسان | کەم | کەم |
کاریگەری لەسەر جۆرە جیاوازەکانی کڕین
کاندۆمینیۆمی فریهۆڵد
بۆ ئەو کەسانەی کاندۆمینیۆمی فریهۆڵد دەکڕن، کاریگەری سەرەکی لەسەر کرێی گواستنەوە و تامبەری ئەگەر دەبینرێت لە کاتی کڕین. هەر یەک کاندۆمینیۆم بەشی خۆی لە نرخی فەرمی زەوی هەیە، بۆیە زیادبوونی نرخی فەرمی زەوی بەشی ئەو کاندۆمینیۆمە زیاد دەکات. خەرجی مامەڵەکە دەتوانێت ٥ تا ١٥ لە سەدی زیادتر بێت لەسەر ئاستی ئێستا.
لیزهۆڵد (ئیجارەی درێژخایەن)
تۆمارکردنی ئیجارەی ٣٠ ساڵانە کرێیەکی ١.١ لە سەدی بەسەر کۆی ئیجارەی تەواوی ماوەکەی دەگرێت. ئەگەر وەزارەتی زەوی نرخی بنەڕەتی ئیجارە لەگەڵ نرخی فەرمی نوێدا گونجاند، ئەم کرێیەش بەرزتر دەبێت.
کڕینی زەوی لە ڕێگەی کۆمپانیاوە
ئەم رفۆرمە تەنیا لەسەر زەوی کاردەکات، نەک بینا. نرخی بینا لەسەر ئەندازەی جیا بەپێی خراپبوون دەژمێردرێت و بەشی ئەم رفۆرمە نییە.
پەیوەندی لەگەڵ تاقیکردنەوەی خاوەنداری ناوکشا
لەگەڵ ئەوەشدا کە حکومەتی تایلەند ئێستا بەرفراوانانە خاوەنداری ناوکشا (نۆمینی) لە پووکێت، کرابی، فانگ نگا، بانکۆک و چیانگ مای دەتاقێتەوە، ئەم رفۆرمە گرنگتریش دەبێت. لەم تاقیکردنەوەدا سەدان دەستگیرکردن بووە و هەزاران کۆمپانیا تاقیکرێتەوە. نرخی فەرمی زەوی لەم چوارچێوانەدا وەک ژمارەیەکی سەرەکی بۆ لێپرسینەوەی یاسایی بەکاردێت.
ئەوەی ئەمە واتا دەدات ئەوەیە: کڕیارانێک کە لە ڕێگەی شێوازی یاسایی (فریهۆڵد کاندۆمینیۆم، لیزهۆڵد، یان سۆپەرفیسیز) موڵکیان هەیە، ئەم بەرریکبوونەی سیستەم بە سودیان دەوێت، چونکە گیرودارییە دەربارەی نرخی ڕاستەقینەی موڵکەکە لەدەستدادات.
بۆ داهاتوو چی بکەین؟
ئایا پێویستە پێش ٢٠٢٧ خێراتر بکڕن؟ وەڵامەکە پشت بەسەر شوێن و جۆری مامەڵەکەوە هەیە:
- کڕینی زەوی لە ڕێگەی کۆمپانیاوە یان لیزهۆڵد لە پووکێت: تەواوکردنی پێش ٢٠٢٧ واتا کرێی گواستنەوە لەسەر نرخی فەرمی ئێستا دەمێنێت
- فریهۆڵد کاندۆمینیۆم: کاریگەری کورتمەواتیش کەمتری ئاشکرایە، بەڵام لە لەبەرچاوگرتنی خەرجی درێژخایەن گرنگە
- بازگەڕانی ئیجارەوە (ROI): زیادبوونی باجی ساڵانەی زەوی و بینا دەتوانێت قازانجی کرێی نەتا ٠.١ تا ٠.٣ لە سەدی کەم بکاتەوە لە شوێنە پرەمیومەکاندا. لەبرامبەر قازانجی کرێی گشتی ٥ تا ٧ لە سەدی بۆ ساڵ، ئەمە بەرچاوە، بەڵام ئەگەر لە پلاندەکات بگرن کاریگەری گەورەی نییە
بۆ زانینی نرخی فەرمی ئێستای کاتەکی دیاریکراو، داتای فەرمی لەسەر ویبسایتی وەزارەتی خەزینەداری لە treasury.go.th بەردەستە، بە ئەکاونتی سەند زەوی (چانۆت).
خاوەنمانی موڵک هەروەها دەتوانن دواتر دژی نرخی نوێی فەرمی پەنا ببەن: دوای بڵاوکردنەوەی نرخە نوێیەکان ٦٠ ڕۆژ کاتی پێشکەشکردنی داخوازی پشتگیری بەرپرسانەی وەزارەتی خەزینەداری هەیە. مۆفەقبوون لەم پێوەرانەدا کەم دەبێت بەڵام ئەگەر لەگەڵ ئەرزیابییەکی سەربەخۆی ئەرزیابکاری مۆڵەتداری تایلەندییەوە هەبێت، دەرفەتی قبوڵکردنی هەیە.
خانووبەرە لە تایلەند دەتوانێت یارمەتیتان بدات بفامن ئایا کاتی ئێستا بۆ کڕینی موڵک لە پووکێت یان شوێنی ترتان باشە.
سەرچاوە: Baghdad Post - Bangkok Post