وەڵامی کورت پێش هەموو شتێک
ئەگەر پرسیارەکەت ئەمەیە: 'ئایا ئێستا کاتی باشە بۆ کڕینی خانووبەرە لە تایلەند؟' وەڵامەکە بە کورتی ئەمەیە: بەڵێ، چونکە حکومەتی تایلەند باجی گواستنەوەی خانووبەرەی داابەزاندووەتە لە %2 بۆ %0.01، و باجی تۆماركردنی رەهنیش لە %1 بۆ %0.01. ئەم دابەزینە بۆ خانووبەرەی نیشتەجێبوون کە نرخی کڕین و نرخی نرخاندنی حکومی نەگاتە 7 ملیۆن بات، بەکاردێت، و تا 30ی حوزەیرانی 2027 بەردەوامە. ئەمە واتای ئەوەیە کە ئێستا، بەبێ پەلە، دەتوانیت پلانی کڕینی خۆت ڕێکبخەیت و لە هەمان کاتدا سوود لەم داابەزینە وەربگریت.
بۆ کوردێک کە خەونی خانووبەرەی لە کەناری دەریای پووکێت یان شوێنێکی تری تایلەند دەبینێت، ئەمە هەر وشەیەکی سیاسەت نییە، بەڵکو کۆدۆلار و باتی ڕاستەقینەیە کە دەمێنێتەوە لە گیرفانت.
ئەم گۆڕانکارییە چییە بە ڕاستی؟
خانووبەرەکڕین لە تایلەند هەمیشە چەند باجێکی جیاوازی هەبووە کە زۆرجار کڕیارانی نامۆ لێی سەرسام دەبن. لە ڕۆژگاری ئاسایی، کڕیار دووچاری ئەم چوارە باجە دەبێتەوە:
- باجی گواستنەوە: %2ی نرخی نرخاندنی حکومی
- باجی مۆرکردن (Stamp Duty): %0.5
- باجی تایبەتی بازرگانی (Specific Business Tax): %3.3، تەنیا لە کاتی دووبارە فرۆشتنەوەی خانووبەرە لە ماوەی 5 ساڵی یەکەمی خاوەندارێتیدا
- باجی داگیراو لەسەر سەرچاوە (Withholding Tax): بەپێی پلەیەکی زیادبووی حیسابدەکرێت
داابەزینی نوێ تەنیا دووانەی یەکەم دەگرێتەوە: باجی گواستنەوە و باجی تۆماركردنی رەهن. باقی باجەکان وەک خۆیان ماونەتەوە.
چۆن دەگاتە پاشەکەوتکردنی 300,000 بات؟
وێنایەک ڕوونی بکەینەوە: ئەگەر یەکێک ئاپارتمانێکی 10 ملیۆن باتی لە پووکێت بکڕێت، بەگوێرەی سیستەمی کۆن، ڕێژەی باجی گواستنەوە و رەهن کۆی گشتی دەگاتە نزیکەی 300,000 بات. بەڵام بەگوێرەی سیستەمی نوێی %0.01، ئەم بڕە بەشێکی زۆری لێدەکرێتەوە، واتا کڕیار دەتوانێت نزیکەی هەمان بڕە پاشەکەوت بکات.
وێنایەکی بچووکتر: ئاپارتمانێکی 5 ملیۆن باتی وەربگرە. پاشەکەوتی باجی گواستنەوە (٪2 کەم ٪0.01) دەبێتە نزیکەی 99,500 بات، و پاشەکەوتی باجی رەهن (٪1 کەم ٪0.01) دەبێتە نزیکەی 49,950 بات. ئەمە کۆی گشتی دەگاتە نزیکەی 149,500 بات (نزیکەی 4,200 دۆلاری ئەمریکی)، تەنیا لەسەر دوو بڕگەی باج.
ئەم هەلە تا کەی بەردەوامە؟
ئەمە یەکەم جار نییە حکومەتی بانکۆک باجی خانووبەرە داابەزێنێت. لە ساڵی 2019وە، چەند جارێک ئەم جۆرە پشتگیرییە بەشێوەیەکی کاتی و بۆ ماوەیەکی کورت جێبەجێ کراوە، هەمیشە لەگەڵ کۆتایی دیاریکراو و سنووری نرخ.
ئەوەی وەشانی 2026 جیاوازی دەکاتەوە، بەرینی ماوەکەیەتی. کابینەی تایلەند بڕیاریداوە ئەم سیستەمی %0.01 درێژە پێبدرێت تا 30ی حوزەیرانی 2027. ئەمە واتای ئەوەیە کە کڕیارانی خانووبەرە ئێستا کاتی زۆر زیاتریان هەیە بۆ پلانداڕشتنی وردوباریک، نەک هەر چەند مانگێکی پەلەیی وەک جارانی پێشوو.
کێ سوود لەمە وەردەگرێت؟
هەر کڕیارێک، جا خاوەن خاکی تایلەندی بێت یان کڕیاری نامۆ، کە خانووبەرەیەکی گونجاو دەکڕێت، دەتوانێت سوودی ئەم داابەزینە وەربگرێت. بۆ کڕیارانی نامۆ لە ناوچە کوردنشینەکان و دەرەوەی تایلەند، ئەمە بەتایبەتی پەیوەندیدارە بە کڕینی ئاپارتمانی خاوەندارێتی تەواو (freehold) لەناو سنووری یاسایی خاوەندارێتی نامۆدا.
گرنگە بزانین: خاوەندارێتی ڕاستەوخۆی نامۆکان بۆ زەوی یان خانووی سەربەخۆ زۆر سنووردارە. خاوەندارێتی تەواو (freehold) تەنیا بۆ یەکەکانی ئاپارتمانە، لەژێر سنووری %49 بۆ نامۆکان لە هەر پڕۆژەیەکدا. بۆ خانووبەرەی سەر زەوی، کڕیارانی نامۆ زۆرجار پشت بە سیستەمی کرێدانی درێژخایەن (leasehold) یان دامەزراندنی کۆمپانیا دەبەستن.
کام خانووبەرەکان لەم داابەزینە بەرهەمدار دەبن؟
ئەم سیستەمە تایبەتە بە خانووبەرەی نیشتەجێبوون کە هەردوو نرخی کڕین و نرخی نرخاندنی حکومی نەگاتە 7 ملیۆن بات. ئەم جۆرانە دەگرێتەوە:
- خانووی جیاواز (detached houses)
- خانووی ڕیزراو (townhouses)
- یەکەکانی ئاپارتمان (condo units)
- زەوی لەگەڵ بینا لەسەری
فرۆشتنی بەشێک لە خاوەندارێتی (partial ownership interests) لەم داابەزینە دەرناچێت.
کاریگەری لەسەر بازاڕی خانووبەرەی تایلەند بە گشتی
وەزارەتی دارایی تایلەند خەمڵاندوویەتی ئەم سیستەمی درێژکراوە پشتگیری لە نزیکەی 540 ملیار بات مامەڵەی ساڵانەی خانووبەرە دەکات، و نزیکەی 305 ملیار بات وەبەرهێنانی زیادە بۆ ئەم بوارە ڕادەکێشێت.
کڕیارانی نامۆ هێشتا هێزێکی سەرەکین لە بازاڕی ئاپارتمانی تایلەند: کڕینی ساڵانەی ئاپارتمان لەلایەن نامۆکانەوە لە ساڵانی 2024-2025دا نزیکەی 14,500 یەکە بووە، و تەنیا لە چارەکی یەکەمی 2025دا نزیکەی 3,919 یەکە زیاد کراوە، بەگوێرەی داتای پیشەسازی. بانکۆک، چۆنبووری، و پووکێت هێشتا سەرەکیترین ناوچەکانن بۆ ئەم داواکارییە.
پووکێت، پاتایا، و سامۆی سێ شوێنی سەرەکین بازاڕی تایلەندن کە کڕیارانی نامۆ گەورەترین بەش لە کڕینی ئاپارتمانەکان پێکدەهێنن، واتا کاریگەری کردارییی داابەزینی ئەم باجانە لەسەر داواکاری وەبەرهێنان لەم ناوچانەدا بەهێزتر دەبێت.
چی نەگۆڕاوە؟
گرنگە ئاگاداری ئەوە بین کە ئەم داابەزینە باجی تایبەتی بازرگانی (%3.3) ناخاتە ژێر داابەزین، کە هێشتا بەسەر خانووبەرەی دووبارە فرۆشراودا دەچێت ئەگەر لە ماوەی 5 ساڵی یەکەمی خاوەندارێتیدا فرۆشرابێتەوە.
پرسیارە باوەکان
کێ شایستەی باجی داابەزیوە؟
هەر کڕیارێک، تایلەندی یان نامۆ، کە خانووبەرەیەکی نیشتەجێبوونی شایستە دەکڕێت. بۆ کڕیارانی نامۆ، ئەمە بەتایبەتی بۆ کڕینی ئاپارتمانی خاوەندارێتی تەواو (freehold) لەناو سنووری یاسایی خاوەندارێتی نامۆیە.
کام خانووبەرەکان دەگرێتەوە؟
ئەم سیستەمە بۆ خانووی جیاواز، خانووی ڕیزراو، یەکەکانی ئاپارتمان، و زەوی لەگەڵ بینا بەکاردێت، بەمەرجێک نرخی کڕین و نرخی نرخاندنی حکومی هەردووکیان نەگاتە 7 ملیۆن بات. فرۆشتنی بەشێک لە خاوەندارێتی لەم داابەزینە دەرناچێت.
بەڕاستی چەندە دەتوانم پاشەکەوت بکەم؟
لەسەر ئاپارتمانێکی 5 ملیۆن باتی: پاشەکەوتی باجی گواستنەوە نزیکەی 99,500 بات (%2 کەم %0.01)، و پاشەکەوتی باجی رەهن نزیکەی 49,950 بات (%1 کەم %0.01)، کۆی گشتی نزیکەی 149,500 بات پاشەکەوت دەکرێت.
ئایا بۆ خانووبەرەی دووبارە فرۆشراویش بەکاردێت؟
بەڵێ، ڕێژە داابەزیوەکان بۆ مامەڵەی دووبارە فرۆشتنەوەی شایستەش بەکاردێت، هەرچەندە فرۆشیار لەوانەیە هێشتا بەدەرگای باجی تایبەتی بازرگانی یان باجی مۆرکردن بکەوێت، بەپێی ئەوەی چەند ساڵ خانووبەرەکەی لەلای بووە.
چەند ماوەیەک ئەم داابەزینە بەردەوام دەبێت؟
درێژکردنەوەی ئێستا تا 30ی حوزەیرانی 2027 بەردەوامە، کە ماوەیەکی زۆر درێژترە لە وەشانەکانی پێشووی ئەم پشتگیرییە کە زۆرجار تەنیا چەند مانگێک یان ساڵێک دەخایاند.
ئایا دەتوانم ئەمە لەگەڵ پلانی قیستبەندی گەشەپێدەر بەکاربهێنم؟
بەڵێ. پلانی پارەدانی گەشەپێدەر و داابەزینی باجی حکومی دوو میکانیزمی سەربەخۆن. باجەکە لە کاتی تۆماركردنی گواستنەوەی خاوەندارێتیدا دەدرێت، کە بەزۆری لەگەڵ کۆتا پارەدانەکە یەکدەگرێتەوە.
چۆن دەتوانم دڵنیابمەوە ئەم داابەزینە هێشتا کاردەکات لە کاتی کڕینمدا؟
باری ئێستا لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی زەوی تایلەند (Department of Lands) بڵاودەکرێتەوە، هەروەها دەتوانرێت ڕاستەوخۆ لە نووسینگەی زەوی هەرێمی کە تۆمارکردنەکەی تێدا دەبێت پشتڕاست بکرێتەوە.
کۆتایی قسە: کاتی دروستە بۆ هەنگاوهەڵگرتن؟
داابەزینی باجێکی چەندساڵە لەگەڵ کۆتایی دیاریکراو بەڵام دوور، دەرفەتێکی ڕاستەقینە بۆ وەبەرهێنەران دروستدەکات تا کڕینێکی خانووبەرە بە وردوباریکی و بەبێ پەلە پلان بۆ دابنێن. بۆ ئەو کەسانەی پێشتر خانووبەرەیەکیان دۆزیوەتەوە و پێداچوونەوەی یاسایی (due diligence) تەواوکردووە، ماوەی ئێستا کە دەگاتە ناوەڕاستی 2027، کاتێکی گونجاوە بۆ بەردەوامبوون.
پاشەکەوتکردنی 150,000 تا 300,000 بات وەک خاڵێکی زیادەی گەڕانەوەی سەرمایە کاردەکات کە حکومەت بە شێوەیەکی کاردەیی بۆ کڕیار دابین دەکات. لەگەڵ ئەوەشدا، پێویستە لەبیر نەکەین ئەمە بڕیارێکی سیاسەتە کە دەکرێت لە داهاتوودا بگۆڕدرێت، بۆیە چ ڕوونکردنەوەی خێراتر بۆ مەرجەکانت، هەڵبژاردنێکی سەلامەترە.
ئەگەر بیر لە کڕینی خانووبەرە لە پووکێت یان هەر ناوچەیەکی تری تایلەند دەکەیتەوە، تیمی خانووبەرە لە تایلەند ئامادەن یارمەتیت بدەن بۆ دۆزینەوەی هەلی گونجاو و ڕوونکردنەوەی هەموو ئەم دیتەیلانە.
سەرچاوە: The Nation Thailand