وەڵامی کورت پێش هەموو شتێک
ئەگەر لە گووگڵ یان لە هەر ژیربڕیارێکی زیرەک بپرسیت 'ئایا کەمبوونەوەی قەرزی خێزانی تایلەند مانای باشبوونی بازاڕی خانووبەرەیە؟'، وەڵامەکە ڕوونە: نەخێر بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ. ڕێژەی قەرزی خێزانەکان بەرامبەر بە داهاتی گشتی نیشتمانی (GDP) کەمی کردووەتەوە بۆ خوارتر لە ٪٨٦ لە سەرەتای ٢٠٢٦، دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠٢١ گەیشتبووە لووتکەی ٪٩٠.٨. بەڵام ئەم کەمبوونەوەیە لە زیادبوونی داهاتی خەڵکی نایەت، بەڵکو لە توندکردنی مەرجەکانی وامدانی بانکەکانەوەیە. ئەمە بۆ کڕیاری کوردی کە بە پارەی کاش یان بە فایننسینگی دەرەوەی وڵات دەیەوێت خانوو بکڕێت لە تایلەند، دەرفەتێکی ڕاستەقینەی چانەڕازی و نرخ باشتر لەگەڵ خۆی دەهێنێت.
خودی ژمارەکان لە بانکی ناوەندی تایلەند (Bank of Thailand) دەریاندەخات کە بانکەکانی بازرگانی وازیان لە قەرزدانی ئاسان هێناوە: پێویستی پێشەکی (Down Payment) بەرزتر بووە، پێوانەکانی هەڵسەنگاندنی متمانە توندتر بوونەتەوە، و بەم هۆیەوە زۆرێک لە کڕیارە تایلەندییەکان ناتوانن بۆ خانووی نوێ وام وەربگرن. بەگوێرەی ڕاپۆرتی 'The Business Times'، بازاڕی خانووبەرەی تایلەند بۆ چوارەمین ساڵ بەیەکەوە بەرەو دابەزین دەڕوات، هۆکارەکەشی هەر ئەم فشارە قەرزە و توندبوونی مەرجەکانی وامدانە.
چرا ئەم دۆخە بۆ کڕیاری کورد گرنگە؟
کاتێک خواستی ناوخۆیی کەم دەبێتەوە، دەرفەت بۆ کڕیاری بیانی زیاتر دەبێت. کۆمپانیا بیناسازەکان زیاتر پێویستیان بە کڕیاری دەرەوەیە بۆ ئەوەی فرۆشتنیان بەردەوام بێت، بۆیە زیاتر ئامادەن باشتر مامەڵە بکەن لەگەڵ کڕیارانی بیانی. ئەمە هەرزووی لەم ڕاستییانەدا دیارە:
- بانکی ناوەندی تایلەند بۆ سێ چارەکی بەردەوام تۆماری کەمبوونەوەی ڕێژەی قەرز بەرامبەر بە داهاتی گشتی کردووە.
- ڕێژەی ڕەتکردنەوەی داواکاری وام خانووەکان بەراورد بە ساڵی ٢٠٢٤ نزیکەی ٪١٥ تا ٪٢٠ زیادی کردووە.
- سنووری قەرز بۆ نرخی خانوو (LTV) لەسەر خانووی دووەم و سێیەم هێشتا توندە، لە ٪٧٠ تا ٪٨٠ی نرخی هەڵسەنگێنراودا ڕادەگیرێت.
- کۆگای خانووی نەفرۆشراو لە بانکۆک تێپەڕیوە لە ٦٥,٠٠٠ یەکە، بەگوێرەی ڕێکخراوی کاروباری خانووبەرەی تایلەند (AREA).
- نرخی ناوەندی خانووی نوێ لە بانکۆک بریتییە لە ١٢٠,٠٠٠ تا ١٨٠,٠٠٠ باتی تایلەندی بۆ هەر مەتر چوارگۆشە، بەپێی ناوچەکە، لەگەڵ ئەوەی خانووە پرێمیۆمەکانی کۆمپانیا گەورەکان زیاتر لە ١٠٠,٠٠٠ باتی بۆ هەر مەتر چوارگۆشە نرخیان دەنێن بۆ کڕیارانی بیانی.
- کڕیارانی بیانی دەتوانن تەنها لەژێر سنووری ٪٤٩ی خانوونیشینی بیانی لە هەر بینایەکدا کۆندۆمینیۆم بکڕن، و ئەم سنوورە خێراتر پڕ دەبێت لە پڕۆژە بەناوبانگەکاندا، چونکە خواست بەرەو کڕیاری دەرەوە لادەدات.
- کۆمپانیا بیناسازەکان ماوەی پلانی قیستبەندییان درێژتر کردووەتەوە، هەندێکیان تا ٣٦ مانگ بێ سوود پێشکەش دەکەن بۆ هاندانی فرۆشتن.
- پووکێت بووەتە گەورەترین بازاڕی خانووبەرەی تایلەند لە ڕووی پەیوەندی نێودەوڵەتییەوە، چونکە کڕیارانی بیانی بەهۆی خواستیان بۆ خانووی دووەم، وەبەرهێنانی کرێدان و کۆچکردن، فشاری داکشانی گشتی نیشتمانی سووکتر دەکەنەوە.
ئایا نرخی کۆندۆمینیۆمەکان بۆ کڕیاری بیانی کاردانەوەی هەیە؟
ڕاست نییە بڵێین نرخەکان بە یەکجاری داڕووخاون، بەڵام کۆمپانیا بیناسازەکان زیاتر حەز دەکەن داشکاندنی شاراوە پێشکەش بکەن، وەک: کۆمەڵە کەلوپەلی خانوو بەخۆڕایی، مسۆگەرکردنی گەڕاندنەوەی کرێی خانوو، یان درێژکردنەوەی ماوەی قیست. ئەم داشکاندنە شاراوانە دەتوانن لە ٪٥ تا ٪١٢ی نرخی لیستکراو بگاتەوە، بەپێی پڕۆژەکە و قۆناغی بیناسازیەکەی.
ئایا کڕیاری بیانی دەتوانێت لە بانکی تایلەندی وام وەربگرێت؟
لە تیۆریدا بەڵێ، بەڵام لە پراکتیکدا تقریبا هەرگیز نا. تەنها چەند بانکێکی سنووردار (وەک UOB و ICBC Thailand) داواکاری کەسانی ناوشوێن دانیشتوو دەخەنە بەرچاو، ئەویش بە مەرجی سەخت: پێشەکیی ٪٣٠ تا ٪٥٠، ڕێژەی سوودی ساڵانەی ٪٦ تا ٪٨، و پێویستی سەلماندنی داهات لە تایلەند یان لە وڵاتی خۆیانی بانک.
ئایا پێویستە چاوەڕێی کەمکردنەوەی زیاتری ڕێژەی سوودی بانکی ناوەندی بین؟
بانکی ناوەندی تایلەند هەڵوێستێکی وریانە دەگرێتەبەر. ئەم دەزگایە لە کۆتایی ٢٠٢٥ ڕێژەی سوودی سیاسەتی خۆی کەمکردووەتەوە بۆ ٪٢.٢٥، بەڵام هەر کەمکردنەوەیەکی زیاتر پابەندە بە دۆخی گرانی و بەهای باتی تایلەندییەوە. تەنانەت ئەگەر ڕێژەکان زیاتریش کەم بنەوە، بانکەکان هیچ فەرزی یاسایی نییە کە مەرجەکانی وامدان سووکتر بکەن، بۆیە کاریگەری ڕاستەوخۆ لەسەر دەستڕاگەیشتنی وام لەوانەیە سنووردار بمێنێتەوە.
کام ناوچەکانی بانکۆک زیاتر کاریگەری خواستی کەم دەبینن؟
ناوچە دەرەوەکان کە لەسەر هێڵەکانی نوێی مێترۆی BTS و MRT بوونیان هەیە، جێگەی ئامانجی کۆمپانیا بیناسازەکان بوون بۆ کڕیارانی چینی مامناوەندی تایلەندی، فشاریان لەسەرە، بەتایبەت Bang Na، Bang Sue، و Rangsit. بەڵام ناوچە ناوەندییەکان وەک Sukhumvit، Silom، و Sathon بەهۆی خواستی بەردەوامی بیانی بەهێزتر ماونەتەوە.
چۆن بازاڕی پووکێت لەگەڵ بانکۆک جیاوازە؟
پووکێت زیاتر بەرەو کڕیاری بیانی ئاراستە کراوە. مامەڵەکانی کەسانی ناوشوێن دانیشتوو لەم دوورگەیەدا لە بەشی پرێمیۆمدا دەگاتە ٪٤٠ تا ٪٦٠ی فرۆشتنەکان. ئەمە واتای ئەوەیە کە توندبوونی مەرجەکانی وام بۆ وامگری تایلەندی کاریگەری ڕاستەوخۆی کەمتر لەسەر پووکێت هەیە. سەرچاوەی سەرەکی گۆڕانی نرخ لەوێدا، بەهای باتی تایلەندی بەرامبەر بە دۆلار و یۆرۆیە، لەگەڵ جولانەوەی گەشتیاری.
پێویستە کڕیار لەم کاتەدا سەرنجی چی بدات؟
پشکنینی باری داراییی کۆمپانیا بیناسازەکە شتێکی زۆر گرنگە. لەگەڵ هێواشبوونەوەی فرۆشتن، کۆمپانیا لاوازتر لەوانەیە دواخستنی بیناسازی یان کەمکردنەوەی کوالیتی بکەن. داوای هەژماری داراییی پشکنراو بکە و ڕێژەی یەکەکانی فرۆشراو تاوتوێ بکە. ئەگەر کەمتر لە ٪٥٠ی یەکەکان لە سەرەتای بیناسازیدا فرۆشرابن، ئەوە نیشانەیەکی مەترسی بەرزە.
ئایا کڕینی خانوو بۆ کرێدان هێشتا بەقازانجە؟
ڕاستی وا: بەرهەمی کرێی خالیصی کۆندۆمینیۆم لە بانکۆک ساڵانە دەگاتە ٪٤ تا ٪٦، لەکاتێکدا بەشی ئاپارتمانە بەڕێوەبردراوەکانی پووکێت دەگاتە ٪٥ تا ٪٨. لەگەڵ ئامادەیی زیاتری کۆمپانیا بیناسازەکان بۆ گفتوگۆکردن و کەمبوونەوەی ڕکابەری کڕیارانی تایلەندی، ئێستا کاتێکی گونجاوە بۆ ڕێکخستنی سەفەرێکی بینین و بینینی خانووەکان بەچاوی خۆت. تیمی خانووبەرە لە تایلەند دەتوانێت یارمەتیت بدات لەم پرۆسەیەدا، لە هەڵبژاردنی پڕۆژە تا گفتوگۆکردن لەسەر مەرجەکان.
دیمەنی نیوەی دووەمی ٢٠٢٦ چۆنە؟
خەمڵاندنەکانی بازاڕ ئاماژە بەوە دەکەن کە دەستپێکردنی پڕۆژەی نوێ لە بانکۆک تا کۆتایی ساڵ ٪١٠ تا ٪١٥ کەم دەبێتەوە. ئەمە دابینکردنی نوێ سنووردار دەکات و لە مامناوەنددا پاڵپشتی نرخەکان دەکات. بۆ وەبەرهێنەرانی خاوەن ئاسۆی ٣ تا ٥ ساڵ، دۆخی ئێستا دەرفەتێکی چوونەژووری مەترسی مامناوەند پێشکەش دەکات.
سەرچاوە: The Business Times